Informatie over het ontstaan van het Pelgrimspad en achtergronden.

De pelgrimstocht

“In het midden van de 9de eeuw deed in West-Europa een gerucht de ronde: ergens in Spanje, helemaal aan de kust van Cantabrië in het koninkrijk Galicië, dat niet onder Moorse heerschappij stond, zouden heilige mannen, geleid door geheimzinnige lichtverschijnselen, het graf van de apostel Jacobus de Meerdere gevonden hebben.

Men zei ook dat daar enorme mensenmassa’s bijeenkwamen om de heilige relikwieën te vereren. In de loop der jaren groeide de legende. Men wist ongelooflijke wonderen te vertellen. De mensen kwamen uit Frankrijk, Italië, de Duitse landen en Engeland. Pelgrimswegen liepen van abdijen naar basilieken, van relikwie naar relikwie. (...) Er werden hospitalen en herbergen voor de arme pelgrims gebouwd.

De ridderorden toonden zich gastvrij en beschermden de wegen."? (uit: “Spanje, het geheim van de pelgrimsroutes"?, door Louis Charpentier (1971)).

Dat “ergens in Spanje"? kreeg de naam Santiago de Compostella, onder meer genoemd naar San Iago oftewel: de heilige Jacobus. Sindsdien is de stroom pelgrims nooit meer opgehouden, ondanks reformatie en revolutie, opstand en oorlog.

Op het hoogte punt van de faam van Santiago, in de 12e eeuw, trokken jaarlijks een half miljoen pelgrims naar de stad (dat is één procent van de toenmalige West-Europese bevolking!).
In de eeuwen daarna raakte het pelgrimeren naar Santiago de Compostella geleidelijk in onbruik. In de eerste helft van de 20e eeuw ging nog maar een enkeling van buiten Spanje op pad. Daarna is het tij gekeerd, eerst langzaam maar rond de eeuwwisseling steeds sneller. In 2005 kwamen 93.924 mensen in Santiago aan, na minimaal 100 km te voet of 200 km per fiets te hebben afgelegd.

Uit alle delen van de wereld gaan pelgrims op pad naar Santiago de Compostella, om heel verschillende redenen. Jong en oud. Lopend, op de fiets of zelfs te paard of met een ezel. Alleen, als koppel of met een groep. De één neemt alle tijd, een ander is gebonden aan een bepaalde periode. De één kiest voor een beschreven en bewegwijzerde pelgrimsroute, de ander stippelt bij voorkeur zelf een weg uit. Velen zoeken de eenvoud en het gezelschap in "refugios" (pelgrimsherbergen), anderen hechten meer aan comfort en privacy of gaan juist liever kamperen. De voorbereiding zal dus voor iedereen anders zijn.

Achtergronden

Jacobus de Meerdere, zoon van Zebedeüs en Maria Salomé, wordt samen met zijn broer Johannes de Evangelist en Simon Petrus beschouwd als de door Jezus het eerst geroepen apostelen. Zij waren vissers van beroep, en hij vroeg hen hem te volgen en 'vissers van mensen' te worden. Toen Jezus in het jaar 31 zijn raad van discipelen vormde werden beide broers, die tijdens zijn leven zijn meest intieme leerlingen waren, hierin opgenomen.

De apostel Jacobus predikte na Jezus’ dood het evangelie in Palestina, met name in Samaria en Judea en volgens de overlevering later ook in Spanje. Van hieruit keerde hij terug naar Jeruzalem, waar hij op bevel van koning Agrippa 1 gevangen genomen werd. Korte tijd later, omstreeks het jaar 44, stierf hij hier als eerste van de apostelen de marteldood.

Wonderbaarlijk zijn de verhalen die vervolgens vertellen van de overbrenging van zijn lichaam naar de Galicische kust van Spanje, waar het begraven werd en gedurende lange tijd totaal vergeten. Eeuwen gaan voorbij, waarna pas in het jaar 811 of 813, zo vertelt de legende, zijn stoffelijk resten aangetroffen worden op een oud Romeins grafveld met de naam Campus Stellae, een plaats waar een schitterende ster de vinders van het graf naar toe had geleid.

De vondst van zijn graf heeft grote gevolgen. Ter plekke wordt een bedehuis gebouwd waaromheen zich een snel groeiende christengemeenschap vestigt die zich met de zorg ervan belast. Al snel blijkt er behoefte te bestaan aan een grotere kerk en korte tijd later prijken er op dezelfde plaats drie. Zo wordt de kiem gelegd voor een nieuwe stad, een plaats die onder de naam Santiago de Compostela de geschiedenis zal ingaan.

Over de aanwezigheid en eerdere prediking van Jacobus in het westen van het Iberisch schiereiland wordt pas bericht vanaf het einde van de 8ste eeuw, de tijd waarin het grootste deel van het huidige Spanje door de Moren was veroverd. Vanaf dan wordt de apostel, die bij het koningshuis van Asturië in hoog aanzien staat, geassocieerd met het christelijk koningschap in noordwest-Spanje en later ook met de strijd tegen de Moren. Geroemd om zijn inbreng in de Reconquista, de heroveringsstrijd van Spanje op de Moren, wordt hij ‘onze machtige beschermer’ genoemd. De mythe van San Iago Matamoros, de ‘Morendoder’, is geboren.

Voorafgegaan door Godeschalk, bisschop van Le Puy, die in 951 als eerste bekende pelgrim op bedevaart ging naar Santiago, gaan pelgrims uit alle windstreken op weg naar zijn graf, waarna zij – eenmaal thuisgekomen – getuigenis afleggen van de talrijke en unieke mirakelen die hem toegedicht worden, berichten die zijn roem verder versterken. Voor Europa is de 10e eeuw echter een eeuw van opperste onrust, oorlogen en economische rampspoed. In 997 wordt de stad Santiago in zijn geheel door al-Mansur verwoest en daarmee ook de kerk. Van pelgrimage zal de eerste tijd geen sprake meer zijn.

Pas in de volgende eeuw begint een algeheel herstel dat zich gedurende meerdere eeuwen zal voortzetten. De mensen voelen zich weer veilig en de pelgrimsstoet zet zich weer in beweging. In 1075 begint men aan de bouw van een nieuwe kathedraal. Omstreeks dezelfde tijd kent paus Urbanus aan Santiago de Compostella, dat inmiddels uitgegroeid is tot de religieuze hoofdstad van West-Europa, het predikaat bisschopsstad toe. Met de herbouw van de kerk wordt de pelgrimage verder leven ingeblazen en neemt de verering van de apostel geleidelijk de vorm aan van een cultus. De stoet zwelt aan en van heinde en verre trekken de pelgrims op om over de door heel Europa verspreide wegen naar Jacobus te gaan. En met de pelgrims komen de zieken en hulpbehoevenden, lieden die hun laatste hoop op de Apostel hebben gesteld en daarnaast ook de avonturiers en neringzoekenden, de valse pelgrims en andere lieden van allerlei slag.

Bron: “Praktisch pelgrimeren naar Santiago de Compostella" (3e, herziene en uitgebreide druk, 2007, uitgegeven door het Nederlands Genootschap van Sint Jacob

Voor schoenen gaat u natuurlijk naar, (ook online webshop)
J D Schoenmode
Donkerstraat 26
Harderwijk